سرمایه‌گذاری و مدیریت مصرف؛ دو بال نجات صنعت گاز ایران

صنعت گاز ایران به‌عنوان شریان اصلی انرژی کشور، در نقطه‌ای حساس قرار گرفته است؛ جایی که همزمان با افزایش مصرف و رشد تقاضا، چالش ناترازی و ضرورت سرمایه‌گذاری سنگین بیش از هر زمان دیگری نمایان شده است.

مصرف بالا و راندمان پایین
به گزارش پیک صنعت جنوب، به گفته سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، شدت مصرف انرژی در کشور به‌مراتب بالاتر از نرم جهانی است. نیروگاه‌ها با راندمان پایین، ساختمان‌ها با هدررفت انرژی بالا و صنایع با تجهیزات فرسوده، همه در کنار هم بار سنگینی بر دوش شبکه گاز کشور گذاشته‌اند. در حالی که بیش از ۹۵ درصد جمعیت کشور به شبکه گاز متصل‌اند، سهم مصرف در زمستان به بیش از یک میلیارد متر مکعب در روز می‌رسد. این در حالی است که ۷۳ درصد سبد انرژی کشور از گاز تشکیل شده و ۸۳ درصد نیروگاه‌ها تنها به این سوخت متکی‌اند. چنین وضعیتی، عملاً گاز را از یک کالای انرژی به یک مسئله امنیتی تبدیل می‌کند.

نیاز به سرمایه‌گذاری ۴۲ میلیارد دلاری
در سوی دیگر، یونس آرا، مدیر سرمایه‌گذاری شرکت ملی گاز، بر لزوم جذب ۴۲ میلیارد دلار سرمایه برای توسعه بالادست، پالایش، انتقال و توزیع گاز تأکید کرده است. تنها در بخش پالایش ۱۹ میلیارد دلار و در بخش انتقال ۱۱ میلیارد دلار سرمایه نیاز است. او می‌گوید طبق برنامه هفتم توسعه، باید تولید روزانه گاز کشور از میانگین ۷۶۰ میلیون متر مکعب به حدود یک میلیارد و ۳۴۰ میلیون متر مکعب برسد؛ جهشی نزدیک به ۳۰ درصد. چنین رشدی بدون ورود سرمایه و فناوری‌های نوین، امکان‌پذیر نخواهد بود.

چالش ناترازی؛ مصرف یا تولید؟
ناترازی انرژی ایران دو وجه دارد که یکی افزایش عرضه و دیگری مدیریت مصرف است. افزایش تولید، مستلزم صرف منابع هنگفت مالی و وابسته کردن دوباره اقتصاد به گاز است. در مقابل، مدیریت مصرف – به‌ویژه در نیروگاه‌ها و صنایع بزرگ همچون فولاد، سیمان و پتروشیمی – می‌تواند بار شبکه را کاهش دهد و مانع از تشدید بحران شود. به همین دلیل، الزام به خرید تجهیزات با راندمان بالا و حرکت به سمت تنوع سوخت نیروگاهی، از جمله سیاست‌های ضروری به شمار می‌رود.

سرمایه‌گذاری داخلی و نوآوری در تأمین مالی
فراتر از جذب سرمایه‌گذاران خارجی، نگاه به سرمایه‌های خرد مردم نیز به‌عنوان یک راهکار نوین مطرح شده است. همان‌گونه که در همایش سرمایه‌گذاری در صنعت گاز تأکید شد، تأمین مالی جمعی می‌تواند مسیر ورود سرمایه‌های سرگردان از بازارهای غیرمولد همچون طلا و ارز به توسعه زیرساخت‌های گازی کشور را هموار کند.

صنعت گاز ایران امروز بیش از هر زمان دیگر به یک نگاه دوگانه نیاز دارد: تزریق سرمایه برای توسعه تولید و همزمان مدیریت علمی مصرف برای جلوگیری از هدررفت منابع. اگر این دو بال همزمان به حرکت درنیایند، نه‌تنها فرصت‌های اقتصادی ناشی از صادرات و ارزش افزوده از دست می‌رود، بلکه گاز به‌جای موتور محرک توسعه، به چالشی جدی برای کشور تبدیل خواهد شد.