بورس ایران در محاصره فشارهای چندگانه؛ از بحران انرژی تا سایه سیاست‌های انقباضی 

️بازار سرمایه ایران این روزها داخل تونلی تاریک و طولانی حرکت می‌کند؛ جایی که رکود اقتصادی، تصمیمات پولی سختگیرانه، فضای مبهم سیاسی و ضعف در سیاست‌گذاری اقتصادی، همه با هم دست به کار شده‌اند تا حرکت شاخص‌ها را کند یا متوقف کنند.

به گزارش پیک صنعت جنوب، بازار سرمایه که در بسیاری از کشورهای جهان شاخص وضعیت اقتصادی محسوب می‌شود، در ایران مدتی است با چالش‌های هم‌زمانی مواجه شده که مسیر آن را به سمت کاهش ارزش سوق داده است. هرچند بحران ناترازی انرژی یکی از اولین عواملی است که از سوی مسئولان به‌عنوان مقصر معرفی می‌شود، اما واقعیت این است که تصویر امروز بورس حاصل برآیند چند بحران هم‌زمان است. محدودیت‌های سنگین در تامین برق و گاز، به‌ویژه در صنایع بزرگ و انرژی‌بر، باعث شده ظرفیت تولید بسیاری از واحدها فاصله زیادی با توان اسمی آنها پیدا کند؛ این مسئله مستقیماً منجر به افت درآمد، کاهش سود خالص و در نهایت افت ارزش سهام شده است.

با این حال، تحلیل‌گران تاکید می‌کنند که این تنها بخشی از داستان است. سیاست‌های انقباضی شدید در حوزه پولی، افزایش نرخ بهره و کنترل سفت و سخت نقدینگی، عملاً هزینه تامین مالی و سرمایه‌گذاری را بالا برده و اشتهای ورود سرمایه تازه به بازار را کاهش داده است. همزمان، فضای سیاسی منطقه‌ای و تهدیدات ژئوپلیتیکی سایه‌ای سنگین بر اقتصاد کشور انداخته و چشم‌انداز روابط بین‌المللی و تجارت خارجی را تیره کرده است. نبود ثبات و پیش‌بینی‌پذیری در رویکردهای کلان اقتصادی نیز به این نااطمینانی دامن زده است.

️فراتر از این عوامل، ساختار قیمت‌گذاری دستوری و چندنرخی بودن ارز نیز ضربه‌های مکرری بر پیکر بازار سرمایه وارد کرده‌اند. در واقع، حاشیه سود شرکت‌ها تحت فشار قرار گرفته و امکان برنامه‌ریزی بلندمدت برای بسیاری از صنایع از بین رفته است. حتی شرکت‌هایی که تلاش کرده‌اند با سرمایه‌گذاری‌های داخلی بخشی از نیاز انرژی یا آب خود را تامین کنند، در برابر سایر موانع ساختاری قدرت مانور چندانی ندارند.

️به باور کارشناسان، وضعیت فعلی بورس نتیجه مستقیم تلاقی بحران‌های داخلی و خارجی است؛ بحران‌هایی که نه می‌توان آنها را به یک عامل تقلیل داد و نه با یک اقدام کوتاه‌مدت برطرف کرد. رفع بخشی از مشکلات، مانند تامین انرژی، اگرچه می‌تواند به بهبود نسبی کمک کند، اما در غیاب اصلاحات هم‌زمان در سیاست‌گذاری اقتصادی، کاهش ریسک‌های سیاسی و ایجاد بسترهای پایدار برای فعالیت بخش خصوصی، بازگشت بلندمدت بازار به روند صعودی دشوار خواهد بود.

️بازار سرمایه ایران در شرایط فعلی نیازمند رویکردی چندوجهی است؛ رویکردی که نه فقط به یک معضل مانند ناترازی انرژی بپردازد، بلکه به طور موازی سیاست‌های پولی، ساختار قیمت‌گذاری، پایداری روابط خارجی و ثبات اقتصادی را مد نظر قرار دهد. در غیر این صورت، شاخص‌ها همچنان زیر فشار باقی خواهند ماند و اعتماد سرمایه‌گذاران به سختی بازخواهد گشت.